ميرزا خانلرخان
مقدمه 8
سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )
داشته ، از لفاظى و مدحتسرائى كه ملازم نثر منشيان زمان قاجاريه بود ، به دور است . آنچه بر او گذشته و آنچه مشاهده كرده ، با ديدى وسيع و قلمى بس شيرين و ساده به رشتهء تحرير درآورده است . چنين به نظر مىرسد كه اين سفر - نامهها با ساير سفرنامههاى اين دوره از تاريخ ايرال از اين لحاظ مباينت داشته باشد . در متن اين سفرنامهها هيچگونه دخل و تصرف نكردم . عينا همانست كه در نسخههاى خطى موجود است . چون در آنزمان علامات سجاوندى ( نقطهگذارى ) معمول نبود و براى خوانندگان اين عصر تفكيك جملات پىدرپى مشكل مىنمايد ، لازم دانستم جملات متن را با علامات سجاوندى از هم جدا نموده ، تا خواندن آن سهل گردد . و نيز هرجا به اسامى اشخاص سرشناس يا به آياتى از قرآن كريم و يا به لغات مشكل برخوردهام ، در حاشيه به معرفى و يا به تشريح آنها اقدام كردهام . در اينجا لازم مىدانم از آن دو پسردائى عزيز كه با محبت تمام اين سفرنامهها را در اختيار نگارنده گذاشتهاند ، صميمانه تشكر و سپاسگزارى نمايم . و نيز از برادر عزيز هوشنگ محمودى كه در تنظيم و خواندن بعضى از كلمات ناخواناى اين سفرنامهها يار و مددكار من بوده است ، سپاسگزار باشم . منوچهر محمودى